ความหมายและแตกต่างของ “หมายเรียก” “หมายจับ” และ “หมายค้น”
“หมายเรียก” ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา กล่าวคือ “การที่จะให้บุคคลใดมาที่พนักงานสอบสวน หรือมาที่พนักงานฝ่ายปกครอง,ตำรวจ, หรือมาศาล เนื่องในการสอบสวน การไต่สวนมูลฟ้อง การพิจารณาคดี หรือการอย่างอื่นตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ จักต้องมีหมายเรียกของพนักงานสอบสวน หรือพนักงานฝ่ายปกครอง หรือตำรวจ หรือของศาลแล้วแต่กรณี ตามที่ได้กล่าวข้างต้น คดีอาญา มีกระบวนการเบื้องต้น ได้แก่ การสอบสวนของตำรวจ การไต่สวนมูลฟ้องของศาล และ การพิจารณาคดีของศาล เพราะฉะนั้นโดยในขั้นตอนการสอบสวนของตำรวจ เจ้าหน้าที่ตำรวจจะมีอำนาจในการเรียกผู้ต้องหามาสอบสวนได้ทันที โดยไม่ต้องขออนุมัติจากศาล
หากบุคคลที่ถูกหมายเรียกไม่มาตามหมายเรียก ต้องแจ้ง “เหตุอันควร” เหตุผลที่ไม่สามารถมาตามหมายเรียกนั้นได้ต่อเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นจะถือว่าท่านมีเจตนาจะหลบหนี และอาจถูกออกหมายจับได้
“หมายจับ” คือ หนังสือที่ศาลอนุญาตให้จับผู้ต้องหาหรือจำเลย ผู้ที่มีอำนาจออกหมายจับคือ ศาล ดังนั้น หากพนักงานสอบสวนต้องการหมายจับผู้ต้องหา พนักงานสอบสวนหรือพนักงานฝ่ายปกครองต้องขอหมายจับจากศาลก่อน ในกรณีที่ผู้ถูกออกหมายเรียกประวิงเวลา โอเอ้ ไม่มาตามหมายเรียกโดยไม่มีเหตุอันสมควร หรือ ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแห่ง ก็อาจถูกออกหมายจับได้เช่นเดียวกัน
“หมายค้น” เป็นหนังสือในการดำเนินคดีอาญาของเจ้าพนักงานและศาล โดยต้องขออนุมัติจากศาลก่อน มีความจำเป็นสำหรับ “การค้นในที่รโหฐาน ก่อนที่เจ้าหน้าที่จะเข้าตรวจค้น ต้องแสดงหมายค้นและตรวจค้นต่อหน้าเจ้าของอีกทั้ง เวลาที่เข้าทำการตรวจค้น ต้องเป็นเวลากลางวัน (ตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้น ถึง พระอาทิตย์ตก)
ที่มา : สำนักงานศาลยุติธรรม
